Zarys ukształtowania terenu.

Krajobraz miasta Wojcieszowa odznacza się dość dużym zróżnicowaniem wysokości. Najwyższe wzniesienia osiągają ponad 650 m n.p.m. (Skopiec 724 m, Połom 667 m,). Najniżej położony teren to dolina Kaczawy poniżej Wojcieszowa - ok. 300 m n.p.m. W krajobrazie dominują wysokie i strome wzniesienia i głębokie doliny o przebiegu NW - SE, zgodnym z przebiegiem głównych jednostek geologicznych. Jedynie największa z dolin, dolina Kaczawy, ma przebieg południkowy. Niektóre wzniesienia wyodrębnione zostały z ciągu wzgórz przez głębokie doliny i tworzą izolowane góry (Młynica 456 m, Miłek 596 m).

Rozwój geologiczny

Najstarszymi skałami, jakie występują na terenie Wojcieszowa są staropaleozoiczne skały metamorficzne: wapienie krystaliczne, łupki kwarcowo - serycytowe (zwane też fylitami lub hopkami radzimowickimi), zieleńce, keratofiry, łupki. Pozycja stratygrańczna większości z nich nie została do tej pory jednoznacznie określona. Generalnie rzecz biorąc obecnie uważa się je za młodsze (kambr - ordowik - sylur) niż dawniej (prekambr). Powstały one ze skał osadowych ­iłowców, mułowców i piaskowców (fylity i łupki), iłów i pyłów wulkanicznych (fylity i skały piroklastyczne), wapieni i dolomitów (wapienie krystaliczne) oraz skał wulkanicznych ­metabazalty (zieleńce). Skały te powstawały w dolnopaleozoicznym basenie morskim. Powszechne występowanie skał wulkanicznych związane jest z tworzeniem się wtedy w tym miejscu ryftu. W miarę dokładnie określany jest jedynie wiek wapieni i dolomitów krystalicznych - kambr dolny i środkowy.

Budowa geologiczna

Pod względem budowy podłoża miasto Wojcieszów położone jest w obrębie metamorfiku kaczawskiego. Skały metamorficzne odsłaniają się niemal na całej powierzchni miasta z wyjątkiem jego części północno - zachodniej i doliny Kaczawy. Na krańcach północno - zachodnich zostały one zrzucone wzdłuż uskoków i znajdują się na znacznej głębokości. W powstałej w ten sposób niecce - Rowie Świerzawy w północno - zachodniej części miasta - stanowiącej odgałęzienie niecki północnosudeckiej - gromadziły się utwory osadowe od górnego karbonu po czerwony spągowiec

Metamorfik kaczawski reprezentowny jest na terenie miasta Wojcieszowa głównie przez staropaleozoiczne fylity oraz zieleńce, keratofiry i łupki kwarcowo - łyszczykowe z grafitem. Wraz z fylitami występują tu duże soczewki wapieni krystalicznych. W obrębie metamorfiku kaczawskiego występują też skały pochodzenia wulkanicznego: ryolity karbońskie. Utwory osadowe Rowu Świerzawy nie odsłaniają się na powierzchni na terenie miasta.

Na wyżej opisanym podłożu spoczywają osady polodowcowe, głównie w postaci glin zwałowych oraz piasków i żwirów wodnolodowcowych. Wypełniają one przede wszystkim Rów Świerzawy, gdzie tworzą zwarte i rozległe pokrywy oraz dolinę Kaczawy. Na pozostałym obszarze występują sporadycznie w postaci izolowanych, niewielkich płatów. Stoki wzniesień, głównie w dolnych ich partiach oraz w niewielkich dolinkach pokrywają gliny deluwialne. Dna dolin potoków wypełnione są osadami rzecznymi - żwirami, piaskami i madami.

Utwory paleozoiczne

Skały paleozoiczne na terenie gminy Świerzawa występują w postaci dwóch grup:staropaleozoicznej i młodopaleozoicznej magmowej Staropaleozoiczne skały metamorficzne budują podłoże całego obszaru miasta Wojcieszowa. Na powierzchni odsłaniają się na całym jego terenie z wyjątkiem fragmentów na północnym zachodzie i w dolinie Kaczawy. W Rowie Świerzawy znajdują się one na znacznej głębokości przykryte miąższymi seriami młodszych skał osadowych.

Dokładne określenie miejsc występowania wielu rodzajów skał, jakie na tym terenie występują jest bardzo trudne, ponieważ poszczególne wychodnie są z reguły nieduże a w ich obrębie występują jeszcze mniejsze soczewki i żyły innych skał. W kompleksie tym dominują:

a. zieleńce kambryjskie i ordowickie,

b. łupki kwarcowo - serycytowe (kambr - sylur)

c. keratofiry (kambr - ordowik)

d. wapienie i dolomity krystaliczne (kambr)

ad. b. Łupki kwarcowo - serycytowe (zwane niekiedy radzimowickimi lub fylitami) powstały w wyniku słabego przeobrażenia osadów tufogenicznych, klastycznych i piroklastycznych. Ich podstawowymi składnikami mineralnymi są serycyt, muskowit, chloryt, kwarc i skalenie. Są one skałami drobnokrystalicznymi o wyraźnej teksturze łupkowej. W ich obrębie liczne są drobne żyłki kwarcowe o nieregularnym przebiegu.. Odznaczają się one barwą szaro - żółtą, szaro - brązową lub zielonkawą. Na terenie Wojcieszowa występują one w pasie o szerokości ok. 1 - 1,5 km i przebiegu NW - SE na północnych zboczach najwyższych wzniesień Grzbietu Pohzdniowego (Skopca 718, Polomu 667) i w Grzbiecie Wschodnim (Miłek 596, Chmielarz 585, Żeleźniak 666).

ad. c. Keratofiry są skałami drobnoziarnistymi o bardzo zmiennej barwie, od szaroróżowej, przez czerwonawą, fioletową, szarozieloną, brązową do prawie czarnej. Podstawowymi ich składnikami są skalenie, kwarc, serycyt, epidot. Są to skały o nie wyjaśnionym do tej pory pochodzeniu.Towarzyszą im często złupkowane tufy i tufity keratofirowe. Na terenie Wojcieszowa występują one w południowej jego części w kilku nieregularnych pasach o rozciągłości NNW - SSE (Stożna 507, wzg. 448 koło Okrajka).

ad. d. Wapienie krystaliczne są twardą skałą drobnokrystaliczną, masywną o barwie jasno popielatej, miejscami żółtawej. Odłamki skalne noszą cechy złupkowania, są ostrokrawędziste Głównym składnikiem skałotwórczym wapieni krystalicznych jest kalcyt. Miejscami wapień jest zdolomityzowany bądź skwarcytyzowany. W jego obrębie występują drobne żyłki kalcytowe o bardzo nieregularnym przebiegu. Kambryjskie wapienie krystaliczne odsłaniają się w obrębie łupków kwarcowo - serycytowych (fylitów)w postaci dużych izolowanych soczewek wydłużonych w kierunku WWN -SSE. Ciągną się one pasem o zmiennej szerokości na północnych zboczach Skopca (724), przez Połom (667) i Miłek (596). Wapienie krystaliczne w obrębie większości wychodni na terenie gminy były niegdyś eksploatowane. Do dziś trwa eksploatacja na Połomie.Na terenie gminy Świerzawa skały młodopaleozoiczne (kambr - perm) występują jedynie w postaci -~ ryolitów (porfirów). Budują one zachodnie zbocza Żeleźniaka (669). Ponadto kilka znacznie mniejszych odsłonięć stiwerdzono na Zadorze (435), na północnych zboczach Chmielarza (585) oraz na wzg. 439 na południe od Młynicy (461 ).