JASKINIE GÓRY POŁOM

JASKINIE GÓRY POŁOM

OPIS JASKINI: Sztuczny otwor jaskini, w postaci wąskiej szczeliny z zaklinowanymi głazami o wymiarach 0,5 x 1,7 m. Za otworem jaskinia podwyższa się i rozszerza, dno wyścielają głazy. Dochodzimy do niskiego przełazu z poziomo umocowanymi belkami drewnianymi (futryna). Za nim korytarz zwęża się i opada w dół, by po około 16 metrach doprowadzić do Zacisku Wymoczka - tu mozliwe jest przejście do studni wiodących do Starego Dna. Przed zaciskiem znajduje się 1 1-metrowy próg w gore. Na progu po ok. 2,5 m bierze początek studnia prowadząca do Starego Dna. Prawa ściana progu spływa woda, nad progiem znajduje się zawalisko przez które można nawiązać kontakt głosowy z powierzchnia.

Dojście do Starego Dna stanowi ciasna pochylnia o długości 26 m. Na 7 m pochylni napotykamy szczelinowy zacisk, za którym pochylnia poszerza się, a po 13 m doprowadza zjazdem do dna. Tam, za ciasnym przełazem znajduje się niewielka salka. Z niej odchodzi 7-metrowa studzienka, a jej początek stanowi zacisk pionowy. Tu dawniej jaskinia kończyla się (Stare Dno).

Z progu odprowadzającego do Starego Dna jaskinia rozwija się na wąskiej szczelinie. Jej dołem dochodzimy do zacisku wyprowadzającego nad Studnie z Kaskadami. Właściwa droga w szczelinie prowadzi góra, trawersem, przy prawej ścianie do Skalnego Mostku (Galeryjka). Stad, pionowo w gore docieramy do Górnych Partii (Komin z Misa) - ściany komina pokryte SA przepięknymi draperiami, kolumnami, żeberkami a wśród nich zawieszone jest niewielkie oczko wodne. Strop Górnych Partii to zwężająca się szczelina, koncząca się po 15 metrach nad Mostkiem.

Z Mostku zjazd w dół prowadzi do końcowych partii - szczelinowatego korytarza głównego na wprost zacisku (Cipa). Tuz za nim otwiera się system studni. Pierwsza z nich to Studnia z Kaskadami o kształcie owalnym, kończąca się po 13 metrach. Jej ściany dookoła pokryte SA naciekami w kształcie przeróżnych żeber, draperii koloru kawy z mlekiem, spływających w dol. W Studni z Kaskadami po lewej znajduje się okienko, które prowadzi 6-metrowym korytarzem do drugiej studni (Studnia z Pochylnia) o głębokości 9 m. Z jej dna dochodzimy do Partii Zająca, które rozwijają się w wąskiej szczelinie. Początkowo partie te prowadza około 17 m w gorę, a następnie gwa1townie w dół, by po dalszych 16 metrach doprowadzić do zacisku. Dalej ewidentnie szczelina kontynuuje się w kierunku Partii Afrykańskich, opadając w dol.

Przy wejściu do Partii Zająca zaczyna się system progów obchodzących trzecia studnie. Głębokość trzeciej studni wynosi 18 m, a jej dno stanowią głazy. W prawym końcu sali znajduje się Kapliczka z naciekami, a w niej dużo heliktytow. Przy wyjściu z Kapliczki rozpoczyna się pochylnia, na której końcu pomiędzy głazami jest przejście do Partii Poziomych.

Początek Partii Poziomych to korytarz szerokości 2,5 m (Korytarz Biwakowy), który następnie zwęża się i meandrując wyprowadza po kilkunastu metrach na Rozdroże. Stad idziemy w prawo l 5-metrowym szczelinowym korytarzem z ciągle stojąca woda (Korytarz Wodny). Nad Korytarzem Wodnym znajduje się system kominów (niedostępnych dla człowieka) mający prawdopodobnie połączenie z powierzchnia. Na Rozdrożu w lewo bierze początek wznoszący się korytarz, by za zakrętem w prawo zakonczyć się po kilku metrach. Jest to tzw. Piskowy Korytarz, w którym na ścianach występują olbrzymie skupiska heliktytow o niespotykanych, ciekawych kształtach.

W dnie trzeciej studni po lewej znajduje się otwór miedzy kamieniami, prowadzący do dalszych partii jaskini. Po 17 metrach schodzenia po stromych i bardzo wąskich kaskadach docieramy do poziomego korytarza, który prowadzi w prawo do Kruchej Studni. Tedy w dół docieramy do korytarzyka Biało-Czerwonego, prowadzącego do niewielkiej, ale wysokiej (około 4 m) salki zakończonej błotnym syfonem. Nazwa tych partii - Partie Bialo-Czerwone - pochodzi od koloru nacieków tu występujących.

W lewo od Kruchej Studni, pokonując przewężenie, dochodzimy do Galeryjki. 1 tu, w prawo dochodzimy do Nowego Dna (-93 m, Ślepa Studnia). Ściany świadczą o silnym myciu przez wódę przepływająca pod dużym ciśnieniem. Podczas deszczu na powierzchni po ścianach studni spływa woda. W lewo od Ślepej Studni znajduje się nachylona salka z naciekami grzybkowymi Salka z Grzybkami.

Wracamy do Galeryjki. Idąc w lewo dochodzimy do początku Partii Afrykańskich. Ich początek stanowi kilkumetrowy komin - Komin pod Wiszącą Wanta. Strop komina stanowią zawieszone głazy i wanty, przeciskając się miedzy nimi dochodzimy do Salki na Wantach. W jej stropie znajduje się niepokonany dotąd zacisk.

HISTORIA POZNANIA: Jaskinia znana od lat 50-tych, czyli od chwili odstrzelenia otworu. W środowisku taternikow jaskiniowych nie budziła wielkiego zainteresowania, jaskinie w owym czasie stanowił tylko korytarz wstępny (około l 6 m). W 1984 r. M. Michalowski i D. Smieszko podczas penetracji końca szczeliny odkryli zacisk i znaleźli się w studni za progiem. Podczas następnych wyjazdów, używając liny budowlanej i haków własnej produkcji dotarli do Partii Poziomych. Dalsze akcje eksploracyjne prowadzili oni z doświadczonymi grotołazami z Wrocławia. W roku 1985 - odkrycie Partii Biało-Czerwonych; w 1986 roku wiosna - dotarcie do najniższego punktu jaskini, latem - odkrycie Komina pod Wisząca Wanta; w l 987 roku odkrycie Salki na Wantach.

Następne odkrycia zostały dokonane dopiero w 1991 roku przez R. Kondratowicza i D. Niedospiala. Podczas akcji fotograficznej odkryli Partie Zająca, zaś J. Wisniowski i J. Kulikowski pogłębili o kilka metrów Stare Dno.

Pierwsze pomiary (do Biwaku) wykonali w 1985 r. M. Sierakowski i W. Szymanowski. Całość jaskini została pomierzona w listopadzie 1994 roku przez zespól w składzie: F. Kramek, R. Kondratowicz, H. Zyzanski, R. Zurek. Dokumentacje fotograficzna wykonali R. Kondratowicz i R. Konieczny. Plan opracowali H. i H. Zyzanscy.

Aven w Polomie

OPIS JASKINI: Otwor wejsciowy ma szerokosc 1,1 m i wysokosc 1,2 m. Obok niego w kierunku E znajduje sie drugi otwor o wiele mniejszy. W otworze tym znajduje sie stalowa szyna. Za pierwszym otworem znajduje sie pochylona studnia rozwinieta na szczelinie o kierunku NS. Studnia posiada dwa zejscia oraz biegnie do gory, osiagajac ponad 4 m przewyzszenia nad otworem. Zaraz ponizej otworu na wprost znajduje sie wejscie do bocznych ciagow jaskini. Sciany studni pokryte sa polewa kalcytowa. Od otworu trawersujemy studzienke w kierunku S. Stajemy na malym mostku. Stad schodzimy upadowa do pionowego zejscia 4-metrowej glebokosci. Za tym zejsciem otwiera sie duza pionowa pustka ze scianami pochylonymi w kierunku W. Po zejsciu studnia kierujemy sie na polnoc i dochodzimy pod pochylony kominek, laczacy sie z partiami wejsciowymi jaskini. Pionowo w gore mamy 4-metrowy komin o srednicy ok. 1 m. Za nim znajduje sie przejscie w kierunku NNE do drugiego otworu jaskini zatarasowanego kamieniami. Dno studzienki jest kamienno-gliniaste. Spod komina idziemy w kierunku S i pochylnia dochodzimy do malego prozka. Schodzimy nim do pierwszego dna jaskini, ktora konczy sie tu malym, zwezajacym sie korytarzykiem biegnacym w kierunku S, o dnie pokrytym kamieniami (-20,2 m). Po wyjsciu na prozek przechodzimy na S. Po paru metrach dochodzimy nad studnie glowna, ktora schodzimy do drugiego dna jaskini. Wysciela je namulisko zwirowo-gliniaste, w ktorym wykonano 2-metrowy wykop. Na scianach znajduja sie polewy kalcytowe. Sciana W jaskini mokra.
Przekraczajac glowna studnie posuwamy sie ku S, w strone widocznego otworu prowadzacego do pochylni ( po prawej scianie z polewa kalcytowa), ktora zweza sie, a nastepnie wydatnie poszeza. Tu w dnie wystepuje czerwona glina i drobne oczka z woda, zachodnia sciana mokra. Pochylnia ma dno myte, przed jej koncem przy scianie prawej wystepuje troche namuliska. Dno pokrywa glina i drobne kamienie.W dolnej czesci prawego korytarza dosc mocno kapie woda, tworzac niewielkie kaluze. Widoczna zniszczona szata naciekowa. Jaskinia typu pionowego, do przejscia niezbedna jest lina dlugosci 25 i 8 m.
Swiatlo siega 6 m w glab. W jaskini wystepuja nietoperze i pajaki. W partiach przyotworowych na scianach wystepuje mech. Jaskinia ma charakter szczelinowy i rozwija sie na powierzchni miedzywarstwowej. W spagu wystepuje skala i niewielka ilosc gliny.

HISTORIA POZNANIA: Jaskinia odslonieta przed II wojna swiatowa. Brak innych danych historycznych. Obserwacje aktualizacyjne zebrali w maju 1994 roku F. Kramek i J. Szynalski R. Molenda i H. Zyzanska.

Jaskinia Blotna (Pierwszomajowa)

OPIS JASKINI: Do wnetrza jaskini prowadza dwa otwory znajdujace sie blisko siebie. Jaskinia zaczyna sie sala wejsciowa z pochylym stropem. Jej dno pokryte jast kamieniami i liscmi. Brak naciekow, sucho. Z salki kierujemy sie pochylnia ku NE, po drodze pokonujac prozek z kamieni. Po prawej stronie w kierunku SE mijamy ciasny korytarz zagrodzony kamieniami. Ponizej ciasnego korytarza jaskinia rozchodzi sie w dol i poziomo w kierunku NW. Idac poziomo dochodzimy do pochylni biegnacej pod gore. Wychodzimy nia nad studzienke poloczona z sala wejsciowa. Jest to pierwszy zamkniety ciag tej jaskini.
Cofamy sie do rozejscia, skad schodzimy w dol. Przez zacisk i ciasnym korytarzykiem wychodzimy nad pochylona studzienke. Trawersujac ja dochodzimy do krotkiego korytarzyka o mytych scianach, skad przez ciasne przejscie dostajemy sie do malej salki z pochylym dnem. Na dnie sali kamienie i mala ilosc naciekow. Stad prowadzi dalej waskie przejscie, zagrodzone kamieniami, do ciasnego korytarza wczesniej poznanego. Jest to drugi zamkniety ciag jaskini.
Wracamy do studzienki, ktora schodzimy do nastepnego rozdroza. W kierunku SW maly korytarzyk pokryty kamieniami i glina. Z rozdroza w kierunku N schodzimy do kolejnej studni, rozwinietej na szczelinie w kierunku NE. Ma 5 metrow glebokości, sciany myte, na dnie leza drobne kamienie. Wracamy do rozdroza, w kierunku E przez okienko w scianie wchodzimy do dalszych partii. Tu dochodzimy nad wczesniej poznana studnie. Jest to trzeci zamkniety ciag jaskini.
Od studni z korytarzykiem poruszamy sie w kierunku E. Dochodzimy do nastepnego rozdroza. Ku S ciagnie sie pochyly korytarz, biegnacy w gore przez pare metrow. Rozdroze i korytarz pokryty kamieniami i glina. Z rozdroza wejsc mozna tez do wysokiego a waskiego korytarza. Sciany tu pokryte polewa kalcytowa, na dnie troche kamieni. Dochodzimy do kolejnej pochylej studni. W tej czesci jaskinia jest bardziej mokra, pojawia sie wiecej naciekow. Po zejsciu studnia dochodzimy do dlugiego waskiego, meandrujacego korytarza. Korytarz biegnie w dol w kierunku E i ma 15 m deniwelacji. Sciany mokre, miejscami ze scian splywa woda. Okresowo w dolnej czesci korytarza plynie maly strumyk wody. Na scianach korytarza miejscami wystepuje biala polewa zabrudzona blotem. W korytarzyku spotykamy drobne formy draperii, male kolumny, zeberka, poutracane stalaktyty, grzybki naciekowe. Szata naciekowa ma kolor brazowy i jasno brazowy. Spag kamienisto-gliniasty, miejscami wystepuje sporo gliny. Koniec jaskini to zwezajacy sie korytarz nie do przejscia, widac dalsze partie do ktorych wplywa woda, wyczuwalny jast maly ciag powietrza. Na koncu korytarza na dnie wystepuje oczko wodne z blotem, a sciany pokrywa czerwona glina. Jaskinia we wstepnych partiach sucha, a w dalszych mokra, miejscami wyplywa ze scian woda, dnem okresowo plynie strumien. Namulisko gliniasto-kamienne. W jaskini wystepuja roznorodne formy naciekowe. Sala wejsciowa calkowicie oswietlona.

HISTORIA POZNANIA: Jaskinia odkryta 1.05.1977 roku przez czlonkow Speleoklubu "Bobry" z Zagania. Pierwsza nazwa jaskini to Jaskinia Pierwszomajowa. Ze wzgledu na duze ilosci blota i wilgoci zmieniono nazwe na Jaskinia Polnocna Blotna, a nastepnie na Jaskinia Blotna. Pomiary wykonali w 1992 roku F. Kramek, A. Kulbinski, A. Majgier, D. Niedospial a zdjecia wykonal R. Konieczny.

Jaskinia Nowa

OPIS JASKINI: Otwor jaskini ma ksztalt owalny o wymiarach 1,1 x 1,5 m, prawdopodobnie naturalny, lecz zaciesniony stozkiem haldy kamieniolomu. Za otworem krotki korytarzyk wyprowadza nas do sporej, lecz po strop wypelnionej gliniastym namuliskiem sali. W niej, w niewielkim zaglebieniu pod sciana E wystepuje okresowo niewielkie jeziorko. Sala ta przechodzi w waski i krety korytarz, rozwiniety na szczelinie. Po paru metrach napotykamy znaczne obnizenie dna korytarza, tedy splywa woda z jaskini ginac w ciasnym, zamulonym otworze (bloto wystepuje tu przez caly rok). Kilka metrow dalej z korytarza odchodzi w prawo jego odgalezienie. Jest to dwukrotnie zalamany i opadajacy ku dolowi korytarz. Ciag glowny korytarza pare metrow dalej rozgalezia sie. Idac w prawo obchodzimy skalny filar i po kilku metrach dochodzimy do konca korytarza wypelnionego namuliskiem. W lewo, na rozgalezieniu, prozek o wysokosci 3 m, bardzo gladki i myty. Pokonujemy go (drabina) i wchodzimy w obszerny komin. Idac nim stromo w gore docieramy do zaklinowanych w korytarzu glazow. Jaskinia do tego miejsca znana i opisywana przez K. Kowalskiego (1954 r).
W prawo pod zawaliskiem waska, dluga szczelina rozciagajaca sie pod glowna sala. Czolgajac sie miedzy galzami dochodzimy do zacisku, ktore to miejsce jest najtrudniejsze w jaskini. Za zaciskiem otwiera sie przestronna Sala Duza. Dno stanowia glazy i bloki skalne odpadle od stropu. Sala zachwyca kolorystyka, czerwony, pomaranczowy, niebieski w roznych odcieniach widoczne sa przy mocnym swietle. Na jej N koncu znajduje sie komin majacy polaczenie z powierzchnia (widac swiatlo dzienne). U podstawy komin jest podciety, sa tu zniszczone draperie kalcytowe. Komin przy koncu zweza sie i przechodzi w szczeline ktora wyprowadza nas na zewnatrz, ponad II poziom wydobywczy kamieniolomu.
Zachodni koniec Duzej Sali przechodzi w niski, lecz szeroki korytarz, pokryty glina i polewa wapienna, konczacy sie po 20 metrach zawaliskiem. Na scianach i stropie widoczne sa liczne zaglebienia wirowe, swiadczace o duzej ilosci przeplywajacej wody przez jaskinie w okresie jej tworzenia. Na lewo w scianie korytarza tzw. "Muzeum". Tuz przed wejsciem do korytarza, lecz bardziej w lewo, miedzy glazami i u podstawy sciany znajduje sie niewielki otwor prowadzacy do bocznych partii jaskini. Partie te zaczynaja sie ciasnym korytarzem wyslanym kamieniami i mokra glina, ktory po kilku metrach powieksza sie umozliwiajac swobodniejsze poruszanie sie. Korytarz po 4 m rozdziela sie, w prawo odchodzi ciasny korytarz konczacy sie po kilku metrach. W lewo korytarz poczatkowo poziomo, a dalej wznoszac sie doprowadza do niewielkiego progu. U jego podstawy odchodzi w prawo, stromo w dol krotki korytarzyk. Wchodzac na prog, po kilku metrach napotykamy nastepny prog i nad nim pare metrow korytarza z naciekami kopulastymi. U stop drugiego progu odchodzi w prawo, stromo w dol korytarz. Po kilku metrach po prawej miejsce polaczenia z korytarzykiem z pod pierwszego progu. Idac dalej dochodzimy do niskiej sali o dnie zaslanym glina i kamieniami odpadlymi ze stropu. Jej koniec rozdwaja sie. Prawa odnoga po kilku metrach konczy sie zawaliskiem, zas lewa przechodzi w system progow, by po kilku metrach zakonczyc sie stromym, idacym ku gorze korytarzem z zaklinowanymi przy koncu glazami.
Namulisko badane we wstepnych partiach przez M. Puline. Swiatlo dzienne siega niedaleko od otworu, widoczne jest ponadto w Duzej Sali z II-go otworu padajac smuga na jej srodek i oswietlajac spag. Jaskinia jest bardzo wilgotna, miejscami wystepuje deszcz jaskiniowy. Przy samym otworze wystepuja mchy. W Duzej Sali mozna spotkac nietoperze. Wystepuja tez troglokseny, a w kominie i przy otworze chrzaszcze, pajaki i cmy.

HISTORIA POZNANIA: Wstepne partie jaskini odkryte zostaly przez K. Kowalskiego i S. Strawinskiego w kwietniu 1947 roku. Dalsza czesc byla eksplorowana przez czlonkow Speleoklubu "Bobry" w Zaganiu w latach 1970-1978 i splanowana w 1978 roku. Jaskinia licznie odwiedzana przez turystow i taternikow jaskiniowych, nie nastrecza wiekszych trudnosci w jej zwiedzaniu dla wprawnych turystow. Pomiary aktualizujace w ramach prac inwentaryzacyjnych jaskin Polski wykonal zespol R. Kondratowicz, R. Molenda, H. Zyzanska w listopadzie 1994 roku.

Jaskinia Polnocna Duza

OPIS JASKINI: Otwor jaskini, niewielki, o ksztalcie wielokata powstal w wyniku odstrzalu skaly podczas prac eksploatacyjnych w kamieniolomie w 1924 roku. Otwor naturalny lezy w poblizu i zatkany jest rumowiskiem. Nieco powyzej otworu wejsciowego znajduje sie drugi, niewielki otwor, zawalony blokami skalnymi (kontakt glosowy oraz niewielki przeswit). Za otworem rozciaga sie duza sala (Sala Glowna) o dlugosci 45 m, szerokosci 20 - 25 m i wysokosci 4 - 5 m. Dno jej jest ukosne, nachylone ku SE, opadajace w glab jaskini. W rozwoju Sali Glownej zasadnicza role odegraly szczeliny miedzywarstwowe, strop jej jest plaski, bez jakichkolwiek sladow dzialania wody. Mozliwe tez, ze sala jest czesciowo pochodzenia zapadliskowego. Sala Glowna ma ksztalt workowatej litery S, z boczna komora po lewej stronie. Dalej jaskinia zweza sie i skreca ku S. Ma ona tu charakter korytarza wypelnionego namuliskiem, rozwinietego na szczelinie pionowej, ktory stopniowo zaweza swoje swiatlo, az w koncu staje sie niedostepny dla czlowieka.
W dnie bocznej (lewej) komory Sali Glownej miedzy kamieniami widoczny jest przekop prowadzacy do Sali Dziada. Prowadzi on w zawalisku kamieni i wyprowadza do pierwszej, niewielkiej salki (namulisko z gliny i kamieni) upadajacej lekko w prawo. W zawalisku przy lewej scianie wyczuwa sie wyrazny przewiew. Z salki tej przechodzimy waskim przesmykiem do Sali Dziada. Ma ona przekroj trojkata o schodzacym sie stropie. Przy wejsciu duze, plaskie bloki, odpadniete od stropu. Spag stanowi glina wymieszana z kamieniami. Wystepuja tu ladne nacieki w formie bulw oraz draperie. W prawej scianie otwiera sie wneka (Kapliczka) z bulwiastymi stalaktytami. W tej czesci jaskini obserwuje sie duza wilgotnosc. Sala Dziada prawdopodobnie stanowi calosc z Sala Glowna., oddzielona od niej zawaliskiem, podobny jest kierunek i kat upadu.
Jaskinia zawiera sporo naciekow z krystalicznego kalcytu. Ciekawe nacieki widzimy rowniez na powierzchni, obok otworu jaskini, ktore zostaly odsloniete w czasie eksploatacji marmuru. Dno Sali Glownej pokryte jest olbrzymimi glazami, reszte zas jaskini zalega czerwona, plastyczna glina. Swiatlo dociera do polowy Sali Glownej. Wnetrze jaskini jest bardzo wilgotne, a w koncowej czesci tworza sie czasem na namulisku kaluze wody. Wskutek workowatego ksztaltu jaskini, opadajacej od otworu w glab, gromadzi sie w niej zima chlodne powietrze, ktore utrzymuje sie w lecie. Jaskinia ma charakter - pod wzgledem mikroklimatu - zblizony do "statycznej jaskini lodowej", a temperatura w jej wnetrzu jest stale niska. W jaskini zimuja nietoperze nocki rude.

HISTORIA POZNANIA: Jaskinia odkryta zostala w 1924 roku wskutek postepujacej eksploatacji marmuru. Wkrotce po tym zwiedzil ja, splanowal i opisal M. Hellmich. W 1935 roku L. Zotz zbadal resztki namuliska na jednym z blokow i obok niego w Sali Glownej, znajdujac slady paleolitu. Znaleziono kosci niedzwiedzia jaskiniowego, zuchwe renifera, kosci lwa jaskiniowego oraz jaspisy, krzemienie i kwarce ze sladami obrobki przez czlowieka. Najciekawszym eksponatem jest zuchwa ze spilowanymi zebami. Projektowane badania wykaza, czy zabieg ten wykonano za zycia zwierzecia. Nalezy przypuszczac, ze namulisko jaskini zawiera jeszcze wiele kosci i zabytkow, ale eksploatacja bedzie bardzo trudna, ze wzgledu na glazowisko.
Jaskinia licznie odwiedzana przez taternikow jaskiniowych a takze przez turystow. Pomierzona i zbadana przez K. Kowalskiego (1954) i M. Puline (1956, 1964, 1977). Sala Dziada odkryta i zbadana przez Speleoklub "Bobry" z Zagania i Speleoklub Warszawski. Plan i pomiary Sali Dziada wykonal w 1994 roku zespol w skladzie: H. Zyzanski, Zurek, R. Molenda. Zestawienia planu dokonal T. Rojek.

Jaskinia Polcelanowa

OPIS JASKINI: Otwor niewielki. Wstepna jego czesc to pochyly korytarzyk konczacy sie 1,5-metrowym prozkiem. Sciany korytarzyka zakalcytowane, a dno pokrywa duza ilosc gruzu kamiennego. Na prawej scianie znajduje sie mala wneka z zaciskiem. Po jego przejsciu stajemy na polce w gornej czesci studni z pochylonymi scianami. Studnia posiada dwa zejscia do dolnych partii jaskini. Scianki studzienki pokryte sa polewa kalcytowa. Pierwsze zejscie ma glebokosc 5 metrow. Po jego pokonaniu stajemy w korytarzu biegnacym w kierunku NW, zwanym Perlowym. Spag jest pokryty duza iloscia starych polamanych naciekow, powtornie zakalcytowanych. W korytarzu znajduja sie nacieki typu pola ryzowe, draperie, grzybki, polewy, kaskady, zeberka i organy w kolorze brazu i jasnego brazu. Jest to najpiekniejsza czesc jaskini.
Nastepnie wchodzimy do sali zwanej Rondo. Spag jest zaslany gruzem skalnym duzych rozmiarow, kalcytem i glina. Rondo to najwieksza proznia w Jaskini Porcelanowej. Stanowi ona system polaczonych krotkich a wysokich korytarzy. Strop sali jest silnie spekany - zapewne wskutek dzialalnosci kamieniolomu. Na scianach wystepuja polewy kalcytowe. Miejscami nawet dwie; spodnia polewa w kolorze bialym, a wierzchnia w brazowym. Z Ronda w kierunku E wychodzimy szczelina. Sciany sa w niej pokryte naciekami grzybkowymi, a pod stropem znajduje sie wejscie do Salki z Podwojnym Dnem. Na koncu Salki widoczny w stropie zagruzowany otwor, z ktorego wysypuje sie gruz skalny, pochodzacy z eksploatacji kamieniolomow. Na scianach salki wystepuja szczatki kalcytowe i male makarony; dno pokryte kamieniami. Z Ronda w kierunku NW i W po duzych kamieniach dochodzimy do prozka 2,5-metrowego. Dalej poruszamy sie wysokim a waskim korytarzem w kierunku W i SE. Sciany korytarza pokryte sa polewa kalcytowa. Po 6 metrach wychodzimy w gornej czesci korytarza polaczonego z Rondem. Nastepnie po zakalcytowanej i pochylej scianie wychodzimy do Gornego korytarza. Jego dno jest pokryte kamieniami, gruzem naciekowym i glina, a w stropie wystepuja draperie, na scianach polewa kalcytowa.
Cofamy sie do prozka i trawersujemy go w kierunku N. Wychodzimy okienkiem w scianie salki polozonym okolo 4 metrow nad jej dnem ktore pokryte jest duzymi odlamkami skalnymi. Ta czesc jaskini jest dosc niebezpieczna ze wzgledu na luzno wiszace bloki skalne. Z salki tej wychodzimy w kierunku SW i SE i znow znajdujemy sie na Rondzie. Z Ronda cofamy sie do konca Perlowego Korytarza pod studzienke. Stamtad w kierunku SSW mozemy przejsc do ciasnej upadowej szczeliny, zwezajacej sie na koncu (partie nie skartowane).
Wracamy pod studzienke i przez ciasny przelaz dostajemy sie pod jej drugie zejscie. W kierunku poludnowym biegnie upadowy korytarz zwany Dziurawym. Brak naciekow, na spagu glina, wymycia na scianach. Przy wschodniej scianie korytarza znajduje sie wejscie do rownoleglych partii. Zaczynaja sie one studzienka o glebokosci 6 m. Dalej biegnie waski, stromy korytarz. Jego dno jest uslane kamieniami, sciany oblepione glina, a strop myty. Korytarz rozchodzi sie na ciag gorny i dolny. Gorny biegnie w kierunku N i NW. Ciasnym korytarzykiem dochodzimy pod ciasny komin. Sciany sa mokre i pokryte polewa kalcytowa. Ciag dolny biegnie w kierunku SWW i konczy sie waska szczelina nie do przejscia. Jest to najglebszy punkt jaskini. Sciany wilgotne pokryte cienka warstwa gliny. Stad wracamy do Dziurawego Korytarza. Dalsze partie jaskini to meander zakonczony ciasna szczelina nie do przejscia. Meander ma polaczenia z partiami rownoleglymi do Dziurawego Korytarza. Dno meandra jest myte, na scianach polewa kalcytowa, miejscami wystepuja biale stalaktyty.
Jaskinia jest wilgotna z duza iloscia naciekow o roznych formach, miejscami wystepuje glina i duze ilosci rumoszu skalnego. Korytarze przewaznie szczelinowe. Pod wzgledem naciekowym to jedna z ladniejszych jaskin wojcieszowskich. W jaskini wystepuja znaczne przewiewy powietrza, zauwazalne szczegolnie w zaciskach. Swiatlo dzienne siega 5 m w glab korytarzyka wejsciowego. Nie zaobserwowano wystapien roslinnosci i fauny.

HISTORIA POZNANIA: Otwor jaskini odsloniety na wiosne 1994 roku w czasie prac wydobywczych. W maju jaskinia eksplorowana przez czlonkow Walbrzyskiego Klubu Gorskiego i Jaskiniowego. Rozkucie pierwszego zacisku wykonali F. Kramek i J. Szynalski. Oni tez dokonali eksploracji jaskini. Jaskinie skartowal w 1994 roku zespol w skladzie; L. Grzebski, F Kramek, J. Szynalski i J. Wisniewski.

Jaskinia za Sztolnia (niedostępna)

OPIS JASKINI: Otwor jaskini znajduje sie u podnoza sciany kamieniolomu na X poziomie wydobywczym. Poczatkowo stanowil wejscie do sztucznie drazonej sztolni o wysokosci 2 m. Pozniej, w trakcie eksploatacji kamienia, zostal przysypany prawie w polowie. Po wejsciu do sztolni w jej lewej scianie znajduje sie otwor i ciasny kanalik laczacy sie z Sala z Glazami. Dalej spag sztolni wznosi sie i po sforsowaniu progu skalnego, mozna dojsc do krotkiego korytarzyka, a nastepnie niewielkiej sali zaslanej rumoszem. Strop jest tu mocno spekany i grozi zawalem. Powracajac przez wspomniany prog skalny do sztolni mozna przejsc do zasadniczej czesci jaskini. W kierunku N spada w dol nieregularnego ksztaltu korytarz o spagu z gliniastym namuliskiem. Po jego pokonaniu, tuz ze szczytu usypiska powstalego podczas robot strzalowych, mozna sie wspiac w prawo w gore do waskiej szczeliny, ktorej dno wznosi sie w gore. Skaly sa tu spekane i groza obwalem. Po prawej stronie szczeliny niewielki otwor doprowadza przez prog do niskiej salki. Dno salki, pokryte oderwanymi od stropu plytkami lupku pochylonej jest na E. Roznica poziomow dna salki na jej dlugosci wynosi 4 m.
Wracajac do glownego ciagu trzeba zejsc jeszcze pare metrow w dol na zaslane rumoszem skalnym dno Sali z Glazami. Na jej E scianie wystepuja bardzo skape nacieki grzybkowe. Przy W krancu Sali z Glazami, przez zacisk mozna przedostac sie nizej na rodzaj skalnego mostu, gdzie stromo pochylony korytarz rozgalezia sie. Krotszy odcinek zachodni zwezajac konczy sie po kilkunastu metrach rumowiskiem skalnym siegajacym stropu. Dluzsza czesc o kierunku polnocnym doprowadza do przewezenia za skalnym progiem. Nad progiem po prawej stronie znajduje sie polka ze skalnym gruzem i dalej ciasne przejscie do Sali Pochylej. Poludniowo-zachodni kraniec laczy sie ciasnym korytarzykiem z glownym korytarzem. Strop sali, podobnie jak glownego korytarza, stanowia plaskie warstwy lupku. Spag w dolnej czesci zaslany jest galazami. W jej najnizszym punkcie znajduje sie przejscie do Sali Wysokiej. Sciany sa myte, ze sladami intensywnego dzialania wody. Kotly eworsyjne, otwory i skalne ucha powoduja, iz Sala Wysoka jest zupelnie rozna od pozostalej czesci jaskini. W spagu Sali Wysokiej otwiera sie studzienka z zagruzowanym dnem.
Powracajac do glownego korytarza pokonac trzeba 2-metrowy skalny prog. Za nim znajduje sie Sala Koncowa. Jej spag w dolnej czesci pokryty jest glazami az pod strop.
Zarowno z materialow kartograficznych jak i z obserwacji dokonanych w jaskini wynika, iz jaskinia ta rozwinela sie na kontakcie warstwy lupkow z wapieniami. W przewazajacej czesci korytarzy i sal stropy sa plaskie, a wysokosci pustek w gorotworze na ogol mniejsze od ich szerokosci. W stropie znajduja sie warstwy lupku. Spag, tam gdzie nie jest pokryty namuliskiem lub rumoszem skalnym, wyksztalcony jest w wapieniu. Znaczna czesc spagu zwlaszcza Sali z Glazami pokryta jest materialem skalnym pokruszonym podczas robot strzalowych. Osady wystepuja w formie glin i zwietrzalego lupku.
Swiatlo dzienne wylacznie oswietlalo sztolnie. Woda w jaskini wystepuje wylacznie w formie saczen po scianach i spagu. Zaobserwowano rowniez nietoperze.

HISTORIA POZNANIA: W sierpniu 1977 roku podczas prowadzenia robot strzalowych w sztolni na poziomie X odkryto jaskinie. We wrzesniu przeprowadzono pierwsza eksploracje glownego ciagu (S. Koszela, T. Rojek, R. Stanski, H. Urbacki). W listopadzie 1978 roku podczas kolejnej wizyty skartowano Sale Pochyla i Wysoka oraz szczeline na wschod od Sali z Glazami (T. Rojek, R. Stanski). Dokumentacji fotograficznej nie prowadzono. Otwor jaskini zostal zasypany podczas eksploatacji kopalni i w 1994 roku nie udalo sie go odszukac.

Jaskinia Gleboka

HISTORIA POZNANIA: Jaskinia obecnie nie istnieje zniszczona przez kamieniolom. Plan sporzadzono z danych opublikowanych przez M. Puline w 1959 i 1979 roku.

Jaskinia Gwiazdzista

OPIS JASKINI: [Poniewaz jaskinia nie istnieje, opis skrocono do jej charakterystyki ogolnej.] Jaskinie Gwiazdzista mozna zaliczyc do jaskin o rozwinieciu pionowym i za wyjatkiem Sali z Dziurawym Dnem, wymiar pionowy dominuje nad szerokoscia podziemnych pustek. Od otworu poczawszy, glowny ciag jaskini opada stromo w dol tak mocno by juz w odleglosci poziomej wynoszacej 20 m osiagnac glebokosc 49 m. Tym niemniej dosc rozlegle sa horyzontalnie partie lezace ponizej. W jaskini spotyka sie zroznicowane przekroje form poziomych i pionowych. Dominuja pustki typu szczelinowego, waskie i wysokie lecz nie brakuje tez przekrojow okraglych (kominy) charakterystycznych dla form tworzonych przez wode pod cisnieniem. Na scianach i stropie Bocznego Ciagu, Sali z Dziurawym Dnem oraz szczelinie doprowadzajacej do Dalekich Sal zaobserwowano liczne wglebienia, wneki i kotly. Nie przeprowadzono badan osadow jaskiniowych, a jedynie poddano powierzchniowym ogledzinom.. Na ich podstawie mozna stwierdzic co nastepuje: glowny korytarz opadajacy ponizej studni wejsciowej ma az do glebokosci 32 m dno zaslane skalnym rumoszem pochodzacym z powierzchniowych odstrzalow. Zostal on wsypany do jaskini w trakcie pracy spychacza przed zauwazeniem otworu i pozniej.Znaczna czesc rumoszu zgromadzila sie na Rozdrozu, gdzie korytarz znacznie sie rozszerza i traci nastromienie. Ponadto skalny gruz i rumosz, ktory nie pochodzi z aktualnych wsypow, lecz stanowi material akumulacyjny, czesto z odlamkami szaty naciekowej, zalega dna Sal: Pod Wiszaca Wanta, Buddy, Z Dziurawym Dnem, Dalekich i Psiej Studni. Jest on tam w wiekszosci pokryty czerwonobrazowymi glinami, ktore rowniez stanowia podstawowy material pokrywajacy dna skalnych prozni.
Szata naciekowa jest dosyc bogata, a wyksztalcona przede wszystkim w formie skorup na scianach i spagu. Barwa polew z reguly jest czerwonobrazowa. Oprocz skorup wystepuja nacieki kaskadowe, kolumnowe, draperie, a ponadto stalaktyty i stalagmity. Nie brakuje makaronow, choc ich ilosc jest niewielka. Najefektowniejsze nacieki znajduja sie w Salach: Buddy, Dalekich i Pod Wiszaca Wanta oraz w Naciekowym Korytarzyku. Oprocz czerwonobrazowych polew wystepuja tam snieznobiale stalaktyty i draperie. W szczelinach i studniach spotkac mozna nacieki grzybkowe. Wszystkie nacieki sa wilgotne i nie zauwazono na nich procesow wietrzenia. Niestety szata naciekowa jest silnie popekana od robot strzalowych na zewnatrz.
Swiatlo dzienne dociera tylko do konca studni wejsciowej. Woda wystepuje w formie saczen po scianach i lokalnych wykroplen ze stropu. Okresowe zbiorniki wody zaobserwowano w okolicy Korytarzyka Naciekowego i w Bocznym Ciagu. Flory ani fauny jaskiniowej nie zaobserwowano.

HISTORIA POZNANIA: W kwietniu 1985 roku pracownicy kamieniolomu wojcieszowskiego, pracujacy na VI poziomie, zauwazyli odkryty przez spychacz otwor w spagu poziomu. Pierwszego wejscia na glebokosc ok. 15 m dokonali R. Stanski i E. Szymanski. Kilka dni pozniej dwojka ta zeszla az do slepej szczeliny pod Sala Pod Wiszaca Wanta (- 49 m). W dniach 1 i 12 maja 1985 roku P. Rojek, T. Rojek i R. Stanski zwiedzili i skartowali jaskinie za wyjatkiem Bocznego Ciagu ponizej zacisku oraz Dalekich Sal z Psia Studnia. Dalekie Sale przeszli najprawdopodobniej jako pierwsi grotolazi z Wroclawia, a skartowali je 12 sierpnia 1986 roku J. Krawiec, P. Rojek i T. Rojek. W pazdzierniku 1986 roku przekopano zacisk w Bocznym Ciagu by dokonac zejscia na jego dno i polaczyc go z partiami lezacej ponizej Sali Pod Wiszaca Wanta. W maju 1987 roku grotolazi z Zagania odnalezli dojscie do Psiej Studni i dna jaskini. Wtedy tez skartowano te partie przez zespol zagansko-walbrzyski kierowany przez J. Krawca.
W 1994 roku eksploatacja w kamieniolomie zaglebila sie ponizej VI poziomu, na ktorym lezal otwor Gwiazdzistej. W listopadzie tegoz roku jaskinia zostala zniszczona.

Jaskinia Jasna

OPIS JASKINI: [Poniewaz jaskinia nie istnieje, opis skrocono do jej charakterystyki ogolnej.] Jaskinia Jasna jest typowa jaskinia o rozwinieciu pionowym. jasnap.jpg (34559 bytes)

Odleglosc w poziomie pomiedzy najwyzszym i najnizszym jej punktem wynosi 80 m, przy deniwelacji 95 m. Jej glowny ciag rozwiniety jest na pionowej szczelinie, o czym swiadczy ksztalt korytarzy i sal na ogol wysokich i stosunkowo waskich.
Ksztalt prozni rzutuje bezposrednio na jej szate naciekowa wyksztalcona w przewazajacej czesci z polew, kolumn, i kaskad bezposrednio na scianach. Stalaktytow i stalagmitow jest niewiele i wystepuja jedynie w wymytych wnekach.
Namulisko tworza brazowo-czerwone gliny wyplukane przez wode z pieciu przewarstwien zloza wapieni. Wystepuja one w Stromym Korytarzu, Salkach Koncowych i Labiryncie. Mozna je sklasyfikowac jako gliny krasowe "terra rossa". Znaczna czesc dolnych partii Stromego Korytarza oraz Zasypana Studnie pokrywaja w calosci gruzy skalne pochodzace z odstrzalu. W komorze z plyta oraz Salkach Naciekowych znaczne ilosci kalcytowego gruzu na spagu.
Woda najobficiej wystepuje w Salkach Naciekowych w formie jeziorka. Kapie rowniez intensywnie ze stropu. Z jeziorka nie ma powierzchniowego splywu. We wnece pod Salami Naciekowymi wypelnione woda misy martwicowe. W Stromym Korytarzu na spagu wystepuja bardzo nawodnione gliny. Duzy wplyw na ich nawodnienie maja zewnetrzne warunki atmosferyczne. W pozostalych partich woda wystepuje jedynie w formie drobnych saczen po scianach.
Swiatlo dzienne widoczne jest zarowno w Salach Naciekowych jak i z nad 7,5 m wysokosci progu w Labiryncie. Calkowicie jasna jest Komora z Plyta. Jedynie do Salek Koncowych i doprowadzajacego do nich korytarza nie dociera swiatlo dnia. Roslinnosci w jaskini nie zaobserwowano. Widziano natomiast nietoperze w Salach Naciekowych i wnece pod nimi.

HISTORIA POZNANIA: W polowie grudnia 1977 r. odstrzelono na VI poziomie eksploatacyjnym kamieniolomu otwor jaskini. Pierwszych penetracji dokonali S. Koszela., T. Rojek, R. Stanski, H. Urbacki w styczniu i kwietniu 1978 r. Skartowano wtedy dolne partie jaskini. Reszte jaskini skartowal na przelomie 1978/1979 r. "Klub Nietoperza" PTTK w Walbrzychu pod kierownictwem K. Cieszkowskiego. Dolne partie ponownie przemierzył rowniez Speleoklub "Bobry" PTTK w Zaganiu pod kierunkiem H. Zyzanskiego. Jaskinia zostala czesciowo zasypana i w 1994 r. dolne partie nie byly juz dostepne. Dzisiaj juz nie istnieje na skutek dalszej eksploatacji w kamieniolomie. Plan i przekroj jaskini wykonal T. Rojek w 1978 r.

Jaskinia Nad Skrajnia

OPIS JASKINI: [Poniewaz jaskinia nie istnieje, opis skrocono do jej charakterystyki ogolnej.] Jaskinia o rozwinieciu pionowym. Szata naciekowa jaskini skupiona byla w zasadzie ponizej glebokosci 12 m. Wyksztalcona byla glownie w postaci brazowych i czerwonych polew i draperii oraz pol ryzowych o niewielkich rozmiarach. W znacznie mniejszej ilosci wystepowaly biale stalaktyty i niewielkie tylko draperie. Osady jaskiniowe w gornych partiach jaskini praktycznie nie wystepowaly. Ponizej az do dna Wielkiej Sali byly pokryte rumoszem pochodzacym z obrywow stropowych, a w studzience wejsciowej z wsypu zewnetrznego. Nie dokonywano odkryc gruzowiska na Dnie Wielkiej Sali. Ponizej na dnie zalegaly duze ilosci zawodnionych glin barwy czerwonej oraz roznej ziarnistosci material skalny noszacy slady transportu. Wode stwierdzono jedynie w formie saczen i wykroplen ze stropu Malej Sali i ponizej. Studnia wejsciowa i Wielka Sala byly zupelnie suche.

HISTORIA POZNANIA: Otwor odslonieto podczas robot strzalowych w listopadzie 1987 roku. Pare dni pozniej w Wielkiej Sali byl R. Stanski by ponownie pod koniec listopada, po odgruzowaniu otworu wraz z J. Szynalskim i T. Rojkiem, dokonac pomiarow i sporzadzic opis jaskini. W grudniu 1987 roku jaskinia zostala zniszczona.

Jaskinia Srodkowa

OPIS JASKINI: [Poniewaz jaskinia nie istnieje, opis skrocono do jej opisu ogolnego.] Nieduzy otwor wejsciowy znajdowal sie w litej skale i mial ksztalt prostokata nieregularnego. Ciasnym przejsciem mozna sie bylo dostac do wstepnych partii jaskini. Z Partii Wstępnych ciasna studzienka z zaklinowanym kamieniem schodzilo sie na stroma pochylnie. Spag pokryty byl duzymi odlamkami polewy kalcytowej. Z upadowej wchodzilo sie do Sali Zlomisk, ktorej spag pokryty byl duzymi blokami skalnymi. Na wprost wejscia do Sali na scianie znajdowala sie biala polewa kalcytowa. Pozostale sciany pokryte byly polewa o barwie brazowej. Na poludniowej scianie tej sali dwa kominy wyprowadzaly do niewielkiego Gornego Korytarza, ktory znajdowal sie powyzej poziomu otworu. Z Sali Zlomisk mozna bylo także zjechac studzienka do Sali Olbrzymow, ktora dno miala pokryte duzymi blokami skalnymi. Z tej Sali mozna bylo osiagnąć idąc w kierunku N, przechodzac przez Wysoki Korytarz i studzienke, Sale z Wanta. Sciany studzienki pokryte byly polewa z duza iloscia grzybkow. Posrodku sali stal duzy blok skalny. Najnizszy punkt jaskini znajdowal sie w Sali z Zawaliskiem (-30 m), do ktorej mozna sie bylo dostać z Sali Olbrzymow we E jej czesci. Sciany sali byly nieregularne o skromnej szacie naciekowej. Dno sali pokryte rumoszem skalnym.

HISTORIA POZNANIA: Otwor jaskini odgruzowali F. Kramek i L. Grzebski w marcu 1989 roku. Dalsza eksploracje prowadzili czlonkowie Walbrzyskiego Klubu Gorskiego i Jaskiniowego do poczatku kwietnia 1989 roku. Pomiary wykonali F. Kramek, L. Grzebski i R. Tecza. Jaskinia ulegla zniszczeniu w kwietniu 1994 roku, na skutek postepujacych prac w kamieniolomie.

Jaskinia Walbrzyska

OPIS JASKINI: Waski wysoki otwor z duza iloscia gruzu skalnego na spagu. Na lewo bylo wejscie do krotkiego bocznego ciagu. Na wprost szedl w dol korytarz, ktorego sciany pokryte byly naciekami grzybkowymi w kolorze jasnobrazowym. Korytarz przechodzil w ciasna lecz wysoka szczeline konczaca sie zaciskiem. Za nim znajdowalo sie rozdroze. W prawo do gory rozwijaly sie Kalcytowe Kaskady - najwyzszy punkt jaskini. Byla tam duza ilosc naciekow, miedzy innymi stalaktyty i stalagmity. W lewo w dol prowadzil gliniasty korytarz z brazowymi draperiami na scianach. Na wprost biegl krotki korytarz ze studzienka. Po jej prawej stronie znajdowal sie zacisk, a za nim sala zwana Sala Fotografow. Byla to najwieksza proznia w tej jaskini, dno miala pokryte rumoszem skalnym i glina, na scianach wystepowaly biale i jasnobrazowe draperie. Nastepnie meandrujacym korytarzem docieralo sie do zaplynietego kalcytem zacisku, za ktorym opadajacy korytarz doprowadzal do Sali Koncowej. Jej spag pokryty byl drobnym gruzem kalcytowym i glina. Byla tu bogata szata naciekowa, z duza iloscia makaronow.
Jaskinia nalezala do jaskin o rozwinieciu poziomym i byla prawdopodobnie czescia wiekszej nie istniejacej juz prozni, o czym swiadczyly resztki naciekow i polewy kalcytowej na scianie wyrobiska w okolicach otworu. Czesc korytarzy byla typu szczelinowego. Szata naciekowa jaskini nalezala do jednych z najladniejszych w Wojcieszowie. Sciany pokryte byly jasnobrazowa polewa kalcytowa, grzybkami, wystepowaly duze ilosci stalaktytow, stalagmitow i draperii. W trakcie eksploracji stwierdzono spekania szaty naciekowej (efekt pobliskich detonacji w kamieniolomie).

HISTORIA POZNANIA: Otwor Jaskini Walbrzyskiej odstrzelono w kamieniolomie w lutym 1989 roku. K. Kaszub z dwoma towarzyszami spenetrowal partie przyotworowe do glebokości 11 metrow. Pod koniec lutego J. Szynalski, W. Kramek z towarzyszami dokonali eksploracji pozostalej czesci jaskini. W marcu 1989 roku wykonano jej dokumentacje: F. Kramek, J. Szynalski, L Grzebski - pomiary, a B. Bochynek i B. Behan sporzadzili dokumentacje fotograficzna.
Zywot jaskini Walbrzyskiej nie byl zbyt dlugi - na skutek eksploatacji kamieniolomu - w polowie 1989 roku przestala ona istniec.